Kediler Neden Kusar? | Sık Görülen Kusma Türleri ve Ne Zaman Ciddiye Alınmalı?
Kedilerde kusma, birçok hayvan sahibinin sıkça karşılaştığı bir durumdur. Ancak her kusma aynı anlama gelmez; bazıları tamamen doğal bir sürecin parçasıyken bazıları ciddi hastalıkların erken belirtisi olabilir. Bu nedenle kedilerin neden kustuğunu anlamak, davranışlarını gözlemlemek ve kusmanın içeriğini doğru değerlendirmek oldukça önemlidir.
Kediler kendilerini yalarken tüy yutarlar. Bu tüyler bazen midede birikerek tüy yumağına dönüşür ve vücut bunları dışarı atmak için kusma refleksini tetikler. Tüy yumağı kusmaları genellikle tehlikeli değildir, hatta kediler için doğal bir temizlik mekanizmasıdır. Ancak tüy yumağının sıklaşması, bağırsaklarda tıkanıklığa yol açabilecek kadar yoğun bir birikimin habercisi olabilir. Böyle durumlarda mutlaka veteriner değerlendirmesi gerekir.
Ayrıca hızlı mama yemek, kedilerde kusmanın en masum sebeplerinden biridir. Kediler mamanın başına aç bir şekilde geldiğinde, çiğnemeden hızla yutma eğilimi gösterebilirler. Bu da midenin ani dolmasına ve kısa sürede geri boşalmasına neden olur. Mama parçalarıyla görülen kusmaların büyük kısmı bu nedenle oluşur. Köpeklerde olduğu gibi “yavaş yeme kapları” kediler için de bu konuda oldukça işe yarar.
Kusmanın altında yatan önemli nedenlerden biri mide ve bağırsak tahrişleridir. Mama değişikliğinin hızlı yapılması, bayat yiyecek tüketilmesi, kirli su içilmesi veya dışarıdan yabancı bir cisim yutulması mideyi rahatsız edebilir. Bu durumlarda kediler çoğunlukla sarı renkte safra kusar, iştah azalır ve halsizlik ortaya çıkabilir. Eğer bu belirtiler birkaç saatten uzun sürerse ya da kediniz su bile tutamaz hâle gelirse veteriner müdahalesi gerekir.
Bağırsak parazitleri de kusma nedenlerinin arasında yer alır. Parazit yükü arttığında hem sindirim sistemi hem de bağışıklık sistemi etkilenir ve bu durum çoğu zaman kusma, ishal ve iştahsızlıkla kendini gösterir. Düzenli iç–dış parazit uygulamaları bu sorunu neredeyse tamamen engeller.
Bazı kedilerde gıda alerjileri de kusmaya neden olabilir. Özellikle tavuk, balık veya sığır proteini gibi sıklıkla kullanılan hayvansal proteinlere karşı hassasiyet gelişebilir. Bu tür vakalarda kusmaya çoğu zaman deri problemleri, kaşıntı, kulak enfeksiyonu ve ishal de eşlik eder. Böyle durumlarda eliminasyon diyeti ve veteriner kontrolü şarttır.
Kediler bazen tehlikeli maddeler yuttuklarında da kusma gösterebilir. Temizlik ürünleri, deterjanlar, bazı bitkiler (özellikle zambak), insan ilaçları ve böcek ilaçları kediler için ciddi zehirlenme riskleri taşır. Ani kusma, salya artışı, ağızda yanma hissi ve titreme gibi belirtiler varsa bu durum acildir ve derhal veteriner desteği alınmalıdır.
Kusmanın şekli de önemli bir gösterge olabilir. Örneğin beyaz köpük kusulması çoğu zaman midenin boş olmasından kaynaklanır ve tek başına tehlike oluşturmaz. Sarı safra kusması mide tahrişine veya aç kalmaya işaret eder. Ancak kahverengi, yoğun kıvamlı kusmalar bağırsak hareketlerinde ciddi bir problem olabileceğini düşündürür. Kusmada kan görülmesi, “kahve telvesi” görünümü ya da kötü ve ağır bir koku, en ciddi uyarı sinyallerindendir. Bu tür durumlarda her dakika önem taşır.
Sindirim sistemi dışında kalan hastalıklar da kusmaya neden olabilir. Böbrek yetmezliği, karaciğer hastalıkları, pankreatit, tiroit bozuklukları ve bazı viral enfeksiyonlar kusmanın temel nedeni olabilir. Bu nedenle özellikle sık tekrarlayan kusmalarda rutin kan tahlilleri büyük önem taşır. Kedi hiçbir belirti göstermese bile kusma, iç organlarda başlayan sessiz bir hastalığın ilk işareti olabilir.
Kedinizin kusmasını ciddiye almanız gereken durumlar oldukça nettir: 12–24 saat içinde birden fazla kusma, su içtikçe kusma, yemek yememek, şiddetli halsizlik, ishal ile birlikte kusma, karında şişlik, hızlı nefes alma veya yabancı cisim yutma şüphesi. Özellikle yavru, yaşlı ve kronik hastalığı olan kedilerde her kusma daha ciddidir.
Sonuç olarak kedilerde kusma kimi zaman normal bir süreç olabilir; ancak çoğu zaman göz ardı edilmemesi gereken bir uyarıdır. Kusmanın zamanı, sıklığı, görünümü ve kedinin genel davranışı veteriner hekimin doğru tanıya ulaşmasını sağlar. Şüpheli durumlarda erken müdahale hem kedinin hayatını hem de tedavi sürecini büyük ölçüde etkiler.
